Książka Tomasza Witkowskiego pod tytułem „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” to wnikliwe dekonstruowanie i dementowanie mitów, pseudonauki i fałszywych informacji, które często brane są za prawdziwe i budujące filary tożsamości Homo sapiens.
Jedno z najbardziej żywotnych przekonań współczesności, iż wykorzystujemy 10% możliwości naszego mózgowia, nie pozostało obojętne Witkowskiemu. Autor z charakterystyczną dla siebie ironią wywołującą uśmiech u czytelnika zauważa, że choć biologicznie wykorzystujemy cały nasz mózg, to intelektualnie spora część społeczeństwa dobrowolnie przechodzi na tryb energooszczędny, ulegając efektowi samospełniającej się przepowiedni.
Bliskim moim rozważaniom są filozoficzne dywagacje na temat współczesnego pojmowania autentyczności, poszukiwania “prawdziwego ja” i bycia w zgodzie z własnymi emocjami. Witkowski zdejmuje z tego pojęcia filtr i naprowadza na znalezienie w sobie odpowiedzi na fundamentalne pytanie o to, kiedy tak naprawdę jesteśmy autentyczni, a kiedy kogoś lub coś udajemy. Tu niektórym może przypomnieć się lektura Witolda Gombrowicza. Obok indywidualnej kolekcji masek do założenia, nie należy zapominać o pierwotnej biologii odzywającej się w funkcjonowaniu układu nerwowego. Nasz aparat poznawczy jest ewolucyjnie przystosowany do autorefleksji, samoświadomości oraz korygowania i kreowania własnego wizerunku na potrzeby grupy, w której się obracamy, gdyż jest to pewnego rodzaju mechanizm przetrwania charakterystyczny dla gatunków eusocjalnych. Stuprocentowa autentyczność byłaby osiągalna prawdopodobnie tylko w całkowicie odizolowanej pustelni zapewniającej brak interakcji z innymi istotami.
W książce Witkowskiego znajdziemy wyjaśnienie kryzysu męskości (co ciekawe, bez zawężania problemu wyłącznie do gatunku ludzkiego), a ponadto dokładne prześwietlenie zjawiska kultu ofiar. Psycholog zauważa, że epatowanie własnym cierpieniem i bezradnością przynosi dziś wymierne korzyści- od medialnych zasięgów po całkowite zwalnianie z odpowiedzialności za własne życiowe wybory. Pokazuje przy tym, że słabości zdobywające przywileje wystawione na światło dzienne to reklama poznawczego regresu, która produkuje jednostki o małej odporności psychicznej i uzależnione od wszelkich systemowych ułatwień.
Niezwykle interesującym, rezonującym z moim zainteresowaniem kognitywistyką wątkiem jest esej poświęcony istocie prowokacji. Witkowski, sam będący autorem jednej z najgłośniejszych mistyfikacji intelektualnych, przygląda się relacji między prowokującymi a prowokowanymi. Uświadamia, że prowokowani padają ofiarą inteligencji prowokatora, ale znacznie częściej własnego konformizmu, iluzorycznych zasad, zaniedbania oraz przemożnej chęci potwierdzenia swoich przekonań. Prowokacja w ujęciu autora to narzędzie diagnostyczne, które z wysoką skutecznością obrazuje, gdzie system weryfikacji wiedzy ulega załamaniu.
W każdym rozdziale otrzymujemy powody do głębszych przemyśleń i filozoficznych dyskursów. Szczególnie licznie występują w esejach, w których psycholog dotyka tematów ostatecznych, w tym umierania, medycyny paliatywnej i wartości u kresu życia.
Styl Witkowskiego w zbiorze esejów- wsparty rzetelną i zachęcającą do czytania przedmową profesora Roya Baumeistera- to kwintesencja elokwencji i językowej swobody. Autor nie stosuje sztywnego, akademickiego żargonu, który bywa wykorzystywany przez innych pisarzy, by maskować brak treści. Tworzy on zdecydowanie przykuwające uwagę, dynamiczne, zagęszczone ciekawostkami i wymieszane z inteligentnym humorem teksty. Jednym z największych walorów tej publikacji jest bogactwo językowe, które uzupełnia zasoby leksykalne czytelnika. Co więcej, warto zatrzymać się przy przytoczonych sentencjach wielkich myślicieli, filozofów i naukowców, które aż proszą się o to, by przepisać je do swojego osobistego notesu złotych myśli.
„Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” to książka działająca jak antidotum chroniące przed zatonięciem w fałszu, oszukującym nas marketingu i tanich, inspirowanych Instagramem receptach na życie. Stanowi manifest na rzecz wolności intelektualnej, higieny myślenia i odwagi, by mówić głośno o tym, co wymaga kategorycznych zmian.
Recenzja została zamieszczona również na stronie Sztukater:
Przepędźcie Guru Którzy Radzą Jak Żyć I Inne Eseje - sztukater.pl
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz